BELGISCHE MARITIEME LIGA  vzw.
LIGUE MARITIME BELGE  asbl.

Koninklijke Vereniging - Société Royale

DOSSIER

 

Innovatievetechnologische zelfbeschermingsmiddelen voor koopvaardijschepen


Het onderwerp zeeroof (of piraterij) en de bestrijding ervan, komt regelmatig aan de orde. Er wordt bij bescherming daartegen vooral gesproken over de inzet van marine versus private bewapende beveiligers. Minder bekend is het beschikbare scala aan technische, niet gewelddadige middelen ter bescherming van koopvaardij, vissersschepen en andere vaartuigen. Deze vorm van bescherming heeft de afgelopen jaren een forse ontwikkeling doorgemaakt en is in alle opzichten duurzaam en innovatief te noemen. Dit artikel beoogt de lezer een beeld te geven hoe innovatieve, adequate, niet gewelddadige bescherming, op langere termijn een goed alternatief kan vormen voor de eerder genoemde maatregelen tegen piraterij. Ik zal hierbij kort naar de historie kijken en daarna op de huidige innovatieve filosofie van niet-gewelddadige bescherming en de daarvoor beschikbare technische middelen focussen. In dit artikel spreek ik verder over piraterij. Ik ben me ervan bewust dat er verschil is tussen beide vormen van maritieme criminaliteit maar voor de bescherming op zee maakt dat niet uit. Veel dank gaat uit naar de heren Henri L’Honoré Naber, koopvaardij-en zeeroverijdeskundige en Maurits Westerbeek van Eerten, technisch ingenieur, voor hun assistentie bij het schrijven van dit artikel. Beiden zijn lid van de Maritime Security Alliance.


De Maritime Security Alliance

In 2012 is de Maritime Security Alliance (MSA) opgericht, een samenwerking's verband van een kleine groep deskundigen op het gebied van bescherming en beveiliging tegen piraterij. Grondlegger van de MSA is de heer Lodewijk Westerbeek van Eerten. Het zat hem dwars dat bemanningen op koopvaardij schepen telkens weer groot gevaar liepen in piraterij gevaarlijke gebieden en dat er nauwelijks geschikte beschermingsmiddelen waren. Hij is eerst zelf aan de slag gegaan en heeft diverse middelen ontwikkeld die het aan boord komen moeten voorkomen, zoals een substantie om scheepshuid en de dekken spekglad te maken en de P(irate)-trap, een systeem van touwen rondom het schip waar de schroef van de buitenboordmotor in verstrikt raakt.

Daarna heeft hij zich gericht op het bundelen van krachten om deze vorm van bescherming verder te kunnen ontwikkelen. De jarenlange ervaring van de MSA-deskundigen in het brede spectrum van deze maritieme dreiging heeft het mogelijk gemaakt een eigen visie te ontwikkelen op verantwoorde, veilig een effectieve bescherming. Naast het ontwikkelen van een bescherming's filosofie verkennen zij de wereldmarkt op het gebied van niet-gewelddadige beschermingsmiddelen, halen de in hun ogen meest efficiënte produkten daaruit en bieden een slimme combinatie van die middelen op maat voor elk type schip aan.

Hun aanpak is gebaseerd op de volgende uitgangspunten:
• Bescherming moet effectief en efficiënt zijn;
• Bescherming moet altijd en overal ter wereld kunnen worden toegepast, zonder risico van conflict met wetgeving van enige kuststaat of internationaal zeerecht (Internationale Bepalingenter voorkoming van aanvaringen op zee);
• Bescherming moet werk- en leefbaar zijn voor de mensen aanboord.


Koopvaardij schepen (inclusief visserij) en hun bemanningen zijn kwetsbaar. Met name in de piraterij-gevaarlijke gebieden bij West-Afrika en Zuidoost-Azië is het toestaan van militaire beveiliging (VPD’s) door de lokale autoriteiten een traag verlopend procesen staat de wetgeving van de meeste kuststaten gewapende particuliere beveiligers niet toe. De geschiedenis heeft inmiddels uitgewezen dat toepassing van geweld tegen (vermeende) piraten kan leiden tot grote problemen met kuststaten. Denk hierbij voorbeeld aan de gevangen neming door India van Italiaanse mariniers en de veroordeling van een team van een particulier beveiligingsbedrijf tot 5 jaar cel. Koopvaardij schepen zijn in principe niet voorbereid op gewapend geweld. Noch door overvallers, noch door beschermers. De visie van de MSA In de visie van de MSA is de enige manier om een koopvaardijschip adequaat te beschermen tegen piraterij een manier die voldoet aan de bovengenoemde drie uitgangspunten. De MSA heeft zich daarop gericht en is tot de conclusie gekomen dat een betrouwbare beveiliging alleen mogelijk is met niet-gewelddadige, slimme, technisch vaak heel innovatieve middelen. De MSA oriënteert zich daarom in de gehele wereld op middelen die aan deze voorwaarden voldoen. Hierdoor is een assortiment aan beveiligingsmiddelen beschikbaar, dat maatwerk kan bieden voorde bescherming van alle typen schepen. Dit assortiment breidt zich voortdurend uit, omdat steeds nieuwe middelen ontwikkeld worden. De industrie heeft zich hierbij zeer innovatief getoonden doet dat nog steeds. De technische, niet-gewelddadige beschermingsmiddelen moeten redelijk betaalbaar zijn, permanent aan boord en door de eigen bemanning te plaatsen en weerom te bergen, wanneer dat nodig is. Daarmee kan een schip op langere duur kosten besparend worden uitgerust en dus flexibel ingezet worden in alle gebieden zonder beperkingen. Voorts kan worden gedacht aan een kant-en-klaar pakket beschermingsmiddelen dat beschikbaar wordt gesteld op diverse steunpunten inde wereld en waarover schepen desgewenst kunnen beschikken. De meeste van de beschermingsmiddelen zijn uitwisselbaar tussen verschillende schepen. Zo kan een eenmalige aanschaf van een goed afgestemd, duurzaam pakket aan middelen zich uiteindelijk ruim terugbetalen. Het voordeel van een reder is dat zijn schepen altijd direct inzetbaar zijn, waardoor de concurrentie positie op de vrije markt aanzienlijk toeneemt. Een effectieve beveiliging bestaat in de visie van de MSA uit een gelaagde bescherming die, kort beschreven, neerkomt op:
1. Tijdige informatie omtrent risico gebieden. Maar ook ter plaatse detectie van aanwezigheid van vijandig gezinde vaartuigendoor middel van speciale apparatuur;
2. De mogelijkheden van het ontwijken van het gevaar;
3. Mogelijkheden die het naderen van het schip door piraten ontmoedigen;
4. Maatregelen die voorkomen dat piraten aan boord kunnen komen;
5. Maatregelen die, wanneer piraten eenmaal aan boord zijn, hun bewegingsvrijheid sterk beperken;
6. Lijfsbehoud voor de bemanning door het creëren van een veilige ruimte aan boord. Deze gelaagde beschermingsfilosofie heeft de MSA nader uitwerking zes specifiek toepasbare middelen.


Informatievoorziening.

           

Van belang hierbij is een goede reisvoorbereiding waarbij gebruik wordt gemaakt van de moderne communicatiemiddelen en beschikbare databases van de diverse militaire en civiele scheepvaart organisaties zoals b.v. Maritime Shipping Center Horn Of Africa, United Kingdom Maritime Transportation Organization, het International Maritime Bureau,het Regional Co-operation Agreement on Combatting Piracy and Armed Robbery against Ships in Asia en de International Maritime Organization. Ontwijken. Natuurlijk zal een reder, wanneer mogelijk, zijn schepen het gevaar laten mijden. Echter, omvaren is in de praktijk niet altijd eenvoudig. Extra afstand afleggen kost tijd en geld, de marges zijn dun, dus alleen wanneer de extra kosten van omvaren vergoed worden door verlader of verzekeraar kan dit een optie zijn. Anders wordt het, wanneer de eindbestemming in het gevaarlijke gebied ligt. Dan is ontwijken natuurlijk helemaal geen optie. Ook b.v. in het geval van Somalië is mijden van de Golf van Aden en omvaren via Kaap de Goede Hoop geen optie. Als we spreken over ontwijken op kortere afstand, wil men op het schip graag weten of er dreiging in de nabijheid is. Marine schepen hebben                                  

detectiemogelijkheden, die voor de koopvaardijniet beschikbaar zijn. Het zou heel zinvol zijn om koopvaardijschepende mogelijkheid te geven om op een afstand van 5 à10 zeemijl al gevaarlijke elementen te kunnen detecteren en identificeren waar een radar dat niet kan. Om zo dat gevaar vervolgens effectief te kunnen ontwijken. Nadering door piraten ontmoedigen. Allereerst probeert mende aanvallers met hun vaartuigen te ontmoedigen dichterbij tekomen door de hen fysieke beperkingen te bieden. Men moet hierbij denken aan combinaties van krachtige lasers, sterke gerichte directionele geluidsbundels (ook bekend als Long Range Acoustic Device -LRAD), waterkannonnen, lijnwerptoestellen en andere ontmoediging's methoden. Voorkomen moet worden dat piraten het schip naderen binnen hun schootsafstand, globaal zo’n 300-400 meter. Weliswaar blijft gericht schieten vanaf een aanvallende skiff zelfs voor de meest ervaren schutter een hele opgave, hij kan toch veel schade aanrichten. De moderne lasers hebben een effectief bereik van ongeveer 1 zeemijl. Ze dringen door zonnebrillen heen en verblinden voor enige tijd degene die beschenen wordt. Het is wel van belang dat de laser gestabiliseerd is zodat de piraten continu in de lichtbundel blijven. Buiten de 100-150 meter gevendeze (groene) lasers geen blijvende schade aan de ogen. Er zijn momenteel directionele geluidsbundels op de markt die meer dan 150+ decibel geluid produceren, dat is ver boven de pijngrens. Naast dit oorverdovend geluid dat aanvallers dwingtop ruime afstand te blijven, is het ook mogelijk (voorgeprogrammeerde)audio boodschappen te versturen in iedere gewenste taal. Hiermee kunnen de piraten, nadat ze ontdekt zijn bijvoorbeeld gewaarschuwd worden dat het aangevallen schip goed beschermd is en dat ze op afstand moeten blijven, ter voorkoming van intensivering van deze ontmoedigingsmethoden. Dooreen slimme combinatie van laser en directioneel geluid kan men aangeven dat men alert is en dat de aanvallers gezien zijn. Een geautomatiseerd richtsysteem houdt de laser- en geluidsbundel op de locatie van de aanvallers waardoor het ondragelijk is en steeds intenser wordt naarmate men dichterbij komt. Ook hettonen van zeer krachtige waterkanonnen kan afschrikkend werken, denk hierbij aan waterkannonen die incidenteel worden ingezet om demonstraties uiteen te drijven. Verhinderen aan boord komen. Het uitgangspunt in deze beschermings laag is dat wanneer piraten fysiek niet aan boord van het schip kunnen komen, het schip niet gekaapt kan worden. Deze laag bestaat uit middelen die het langszij en aan boord komen van maritieme criminelen moeten bemoeilijken. Hiervoor zijn onder andere in Nederland systemen ontwikkeld. Een voorbeeld hiervan is de eerder genoemde P-trap, lijnenpakketten in het water langszij en achter het schip, waarin de schroeven van aanvallers bootjes vastlopen. Voorts zijn er anti-opklim systemen zoals Seaboc en Repel. Dit zijn geavanceerde duurzame barrières maar er bestaat ook prikkeldraad van hoogwaardige kwaliteit, dat het betreden van het vaartuig nagenoeg onmogelijk maakt. Tot slot wederom de op afstand bestuurbare waterkanonnen. Deze waterkanonnen, die meer dan 100 liter water per seconde overbrengen, kunnen zeer snel het naderende vaartuig vullen, hetgeen de aanvallers tot stoppen zal dwingen. Bewegingsvrijheid aan boord beperken. Indien piraten ondanks alles kans hebben gezien toch aan boord te komen, kan de bemanning worden beschermd door versterking van de bemanning's accommodatie ter voorkoming van inbraak, maar vooral door het winnen van kostbare tijd. Men plaatst ballistische platenter bescherming van brugdelen en muster stations zodat de bemanning kan evacueren naar een veilige plaats aan boord (saferoom of citadel). Tijdelijk aan te brengen kogelwerende deuren en luikhoofden zijn beschikbaar om de bemanning alle vormen van bescherming te bieden in deze moeilijke omstandigheden. Een speciale laag folie kan aan de binnenkant van de ramen aangebracht worden ter bescherming tegen glassplinters door inkomende kogels. Het is zelfs mogelijk speciale hekwerken aan te brengen die inkomende rocket propelled grenades (RPG’s)onschadelijk maken. RPG bescherming is echter tot op heden bijzonder kostbaar. In de accommodatie zijn verdere anti-inbraakmiddelen aan te brengen, zoals; geluids-, licht- en rookelementen(bij voorkeur in combinatie met elkaar), die het betreden van, en zeker het verblijven in een ruimte ondragelijk maken en desoriënteren. Deze systemen worden al gebruikt om juweliers en warenhuizen te beschermen tegen indringers en diefstal. Veilige ruimte (safe room of citadel). Een robuust ontworpen beschermende en gepantserde ruimte biedt de mogelijkheid voor de bemanning zich terug te trekken uit de gevarenzone en het hierbinnen langere tijd uit te houden totdat hulp van buiten is gearriveerd. De bemanning kan zich voorbereiden op deze scenario´s door middel van regelmatige training en oefeningen. Veel van de eerder beschreven beschermingsmiddelen zijn vanuit de citadel op afstand te bedienen. Controle van de vitale functies van het schip vanuit deze ruimte is noodzakelijk, zoals de voortstuwing en de communicatie met de buitenwereld. Het proces van een kaping wordt hiermee op z’n minst sterk vertraagd.

              

In de toekomst zal de nadruk komen te liggen op schepen waarbij de niet gewelddadige beschermingsmiddelen al bij de bouw zijn geplaatst, of schepen die zó ontworpen zijn dat zij niet toegankelijk zijn voor indringers. Dit is niet alleen goedkoper, het geeft een continue en wereldwijde bescherming. Want piraterij kan overal in de wereld voorkomen. De geschiedenis heeft uitgewezen, dat als het op de ene plaats in de wereld verdwijnt, het wel weer op een andere plaats opduikt, als een waterbed effect. Zeker schepen ten anker zijn kwetsbaar voor dreiging van buitenaf, evenals binnenliggend in een haven. Niet alleen piraten maar ook verstekelingen en mogelijke terroristen vormen een bedreiging voor schepen en hun bemanning. Er wordt al heel veel gedaan om schepen daar te beveiligen. Denk bijvoorbeeld aan de ISPS (International Ship and Port Facility Security) -code. Maar bij die duizenden tonnen aan lading die dagelijks worden verscheept blijft voortdurende waakzaamheid en bescherming geboden. De relatief kleine bemanning op een koopvaardijschip heeft die steun en veiligheidsgarantie hard nodig.


Conclusie

De Maritime Security Alliance zoekt constant naar nieuwe mogelijkheden om zeevarenden te bescherming tegen piraterij. Zijis ervan overtuigd dat dit met innovatieve technische zelfbescherming's middelenen een goede training en opleiding van de bemanningen te realiseren is. De combinatie van middelen inde verschillende beschermingslagen resulteert zo in een geïntegreerd een optimale niet-gewelddadige bescherming. Adequate beschermingstechnologie is mede afhankelijk van externe omstandigheden, zoals de ontwikkeling van de piraterij qua tactiekenen bewapening, en verschillen in regionale omstandigheden. Daarom moet blijvend naar nieuwe technische vormen van bescherming van schepen worden gezocht die primair leiden dittot vergroting van de veiligheid maar ook tot meer flexibiliteiten kosten besparing. bron Marineblad CDR b.d. M.B. (Michiel) Hijmans heeft zich in zijn actief dienende periode als marineofficier zowel operationeel, als commandant van de NAVO anti-piraterij operatie Ocean Shield bij Somalië, als beleidsmatig in Brussel bij de NAVO en de EU, bezig gehouden met het bestrijden van piraterij op zee. Na zijn functioneel leeftijdsontslag medio2014 is hij een eigen consultancy “Maritime & More Solutions” begonnen. Hij richt zich daarin, samen met de MSA op de bescherming van koopvaardij- en vissersschepentegen piraterij en zeeroverij.

 

 

  LMB-BML 2007 Webmaster & designer: Cmdt. André Jehaes - email andre.jehaes@lmb-bml.be
 Deze site werd geoptimaliseerd voor een resolutie van 1024 x 768 en IE -11-Edge
Ce site a été optimalisé pour une résolution d'écran de 1024 x 768 et IE -11- Edge